Όταν κάποιος κάνει μια ερώτηση σε ένα chatbot, μεταφράζει ένα κείμενο ή ανεβάζει φωτογραφίες στο cloud, ο υπολογισμός δεν γίνεται στο κινητό του. Γίνεται σε διακομιστές, μέσα σε κτίρια που λέγονται κέντρα δεδομένων (data centers). Τρία τέτοια έργα χτίζονται ή αδειοδοτούνται αυτή τη στιγμή στη Δημοτική Ενότητα Σπάτων: της Microsoft στη Βουλιά–Προκαλήσι, της Data In Scale, κοινής εταιρείας της ΔΕΗ και της DAMAC, και το «Olive» των 80 MW. Η τεχνητή νοημοσύνη είναι ο βασικός λόγος που τέτοια κτίρια πολλαπλασιάζονται σε όλο τον κόσμο. Παρακάτω εξηγούμε τι είναι, τι γράφουν οι άδειές τους για το ρεύμα, το νερό και τις γεννήτριες, και τι δεν έχει γίνει ακόμη γνωστό.
Γιατί η τεχνητή νοημοσύνη χρειάζεται τέτοια κτίρια
Ένα κέντρο δεδομένων είναι αίθουσες γεμάτες διακομιστές, μαζί με ό,τι τους κρατά σε λειτουργία όλο το 24ωρο: σύνδεση με το δίκτυο ρεύματος, ψύξη και εφεδρικές γεννήτριες για τις διακοπές. Τα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης τρέχουν σε εξειδικευμένους επεξεργαστές που καταναλώνουν πολύ περισσότερο ρεύμα από έναν συνηθισμένο διακομιστή και βγάζουν αντίστοιχα περισσότερη θερμότητα, άρα χρειάζονται και περισσότερη ψύξη.
Τα νούμερα τα δίνει ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA) στην έκθεσή του «Energy and AI» του 2025. Τα κέντρα δεδομένων κατανάλωσαν το 2024 περίπου 415 τεραβατώρες, γύρω στο 1,5% του ηλεκτρικού ρεύματος όλου του πλανήτη. Ως το 2030 η κατανάλωσή τους προβλέπεται να υπερδιπλασιαστεί, στις 945 τεραβατώρες, και ο IEA γράφει ότι η τεχνητή νοημοσύνη είναι ο σημαντικότερος λόγος. Για μέτρο σύγκρισης, ένα τυπικό κέντρο δεδομένων με έμφαση στην τεχνητή νοημοσύνη καταναλώνει, κατά τον IEA, όσο ρεύμα 100.000 νοικοκυριά.
Δεν είναι όμως κάθε data center «κέντρο τεχνητής νοημοσύνης». Τα περισσότερα φιλοξενούν και τις καθημερινές υπηρεσίες cloud, όπως email, αρχεία και συστήματα τραπεζών και επιχειρήσεων. Από τα τρία έργα των Σπάτων, μόνο για το Olive έχει δημοσιευτεί ότι απευθύνεται ρητά και σε εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης.
Τα τρία έργα
Microsoft. Το κέντρο δεδομένων της Microsoft χτίζεται στο Ο.Τ. Ε31, στην περιοχή Βουλιά–Προκαλήσι του επιχειρηματικού πάρκου, σε οικόπεδο 69.539 τ.μ. Σύμφωνα με την άδεια, είναι ισόγειο κτίριο 10.790 τ.μ. με 50 θέσεις στάθμευσης. Την τρίτη αναθεώρηση της άδειας, για μικρές αλλαγές στον υποσταθμό μέσης τάσης, την εξέδωσε στις 21 Σεπτεμβρίου η Γενική Διεύθυνση Στρατηγικών Επενδύσεων του Υπουργείου Ανάπτυξης. Η Microsoft ανακοίνωσε την πρώτη της «περιοχή» cloud στην Ελλάδα τον Οκτώβριο του 2020. Σύμφωνα με δημοσίευμα της Ναυτεμπορικής του Ιανουαρίου 2025, το επενδυτικό σχέδιο προβλέπει τρία κέντρα δεδομένων στην Αττική, με προϋπολογισμό 976 εκατ. ευρώ χωρίς ΦΠΑ. Κατά το ίδιο δημοσίευμα, το κέντρο των Σπάτων έχει ισχύ 19,2 MW και ο στόχος ήταν να λειτουργήσει η περιοχή cloud στις αρχές του 2028. Η ίδια η εταιρεία δεν έχει ανακοινώσει ημερομηνία λειτουργίας ούτε ποιες υπηρεσίες θα φιλοξενεί.
Data In Scale (ΔΕΗ–DAMAC). Η Data In Scale είναι κοινή εταιρεία της EDGNEX, της εταιρείας data centers του ομίλου DAMAC από το Ντουμπάι, με 55%, και της ΔΕΗ, με 45%. Ανακοινώθηκε στις 4 Δεκεμβρίου 2024 και χτίζει απέναντι από το Smart Park κέντρο δεδομένων με πρώτη φάση 12,5 MW και επένδυση 150 εκατ. ευρώ, με δυνατότητα επέκτασης στα 25 MW. Η ανακοίνωση μιλούσε για τη ζήτηση σε υποδομές cloud, όχι για τεχνητή νοημοσύνη. Στο Συμβούλιο της Επικρατείας εκκρεμούν δύο αιτήσεις ακύρωσης 37 κατοίκων και η εταιρεία έχει παρέμβει στη μία, όπως γράψαμε στις 20 Οκτωβρίου.
Olive. Το μεγαλύτερο από τα τρία σχεδιάζουν η Dromeus Capital και η Apto, εταιρεία κέντρων δεδομένων που ίδρυσε η αμερικανική PIMCO, μέσω της Γκρέκο Μι Επενδύσεις Ακινήτων. Σύμφωνα με την απόφαση έγκρισης περιβαλλοντικών όρων της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αττικής, της 19ης Ιανουαρίου 2026, το έργο περιλαμβάνει δύο διώροφα κτίρια σε δύο οικόπεδα συνολικά 62.499 τ.μ., με μέγιστη ζήτηση ισχύος έως 80 MW από υποσταθμό 150 kV. Στις ταράτσες προβλέπονται 40 ψύκτες και 14 μονάδες διαχείρισης αέρα, και στο έδαφος 40 εφεδρικές γεννήτριες με δεξαμενή ντίζελ. Το περιοδικό RE+D, που παρουσίασε τον Δεκέμβριο του 2025 το πρόγραμμα της Apto, το περιγράφει ως έργο για μεγάλες επιχειρήσεις, για τους λεγόμενους hyperscalers, δηλαδή τους πολύ μεγάλους παρόχους cloud, και για εφαρμογές cloud και τεχνητής νοημοσύνης. Το Δημοτικό Συμβούλιο είχε απορρίψει ομόφωνα δύο φορές τη μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων, κυρίως για τον θόρυβο, και στις 14 Σεπτεμβρίου βγήκε η δεύτερη προέγκριση δόμησης.
Ρεύμα, νερό και γεννήτριες
Για το νερό, τα πιο συγκεκριμένα στοιχεία τα έχει δημοσιεύσει η Microsoft, στο ενημερωτικό της για τα κέντρα δεδομένων στην Ελλάδα του Οκτωβρίου 2025. Το κέντρο θα ψύχεται με άμεση εξάτμιση νερού και, κατά την εταιρεία, θα χρησιμοποιεί νερό για ψύξη λιγότερο από το 15% του χρόνου: τις μέρες που η θερμοκρασία ξεπερνά τους 29,4 βαθμούς Κελσίου. Το νερό το αγοράζει, όπως γράφει, από τους Δήμους Κρωπίας και Σπάτων–Αρτέμιδος. Περνά από το σύστημα ψύξης δύο έως πέντε φορές, ένα μέρος του εξατμίζεται και το υπόλοιπο καταλήγει στην εγκατάσταση επεξεργασίας λυμάτων. Με άλλα λόγια, η ζήτηση θα πέφτει στο δίκτυο τις πιο ζεστές μέρες του καλοκαιριού. Για τις εφεδρικές γεννήτριες η Microsoft γράφει ότι έχουν σχεδιαστεί να λειτουργούν με ανανεώσιμο βιοκαύσιμο.
Για το Olive, η περιβαλλοντική έγκριση δεν δίνει κατανάλωση νερού. Ορίζει ότι ο φορέας πρέπει να συμφωνήσει με τους διαχειριστές των δικτύων ώστε, όταν ολοκληρωθούν τα έργα, να είναι εξασφαλισμένα το νερό, η αποχέτευση, τα όμβρια και η ενέργεια. Ορίζει επίσης ότι η αντιπλημμυρική προστασία της περιοχής πρέπει να έχει ολοκληρωθεί πριν τελειώσουν τα κτίρια.
Για τις θέσεις εργασίας, η Microsoft υπολογίζει πάνω από 340 εργαζόμενους στην αιχμή της κατασκευής και περίπου 50 ανά κτίριο όταν το κέντρο λειτουργεί, σε βάρδιες όλο το 24ωρο. Για τα άλλα δύο έργα δεν βρήκαμε αντίστοιχα δημοσιευμένα στοιχεία.
Τι λέει ο Δήμος
Στις 30 Ιουνίου 2026 το Δημοτικό Συμβούλιο, στη γνώμη του για το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τη Βιομηχανία και την Εφοδιαστική Αλυσίδα, κατέγραψε «τη χωροθέτηση τριών κέντρων δεδομένων (data centers) εντός της Δημοτικής Ενότητας Σπάτων» ανάμεσα στις σωρευτικές πιέσεις της περιοχής, μαζί με το αεροδρόμιο, τα τρία Κέντρα Επεξεργασίας Λυμάτων, το Αττικό Ζωολογικό Πάρκο και το Εκπτωτικό Χωριό. Ζήτησε ειδική αξιολόγηση των σωρευτικών επιπτώσεων στους δήμους γύρω από το αεροδρόμιο. Στις 8 Οκτωβρίου ο Δήμος δέσμευσε 35.836 ευρώ για μελέτη για το αν οι υποδομές της περιοχής αντέχουν τα κέντρα δεδομένων.
Η Microsoft έχει και άλλη παρουσία στην πόλη. Στο ίδιο ενημερωτικό αναφέρει προγράμματα ψηφιακών δεξιοτήτων στα Σπάτα για 350 άτομα και το πρόγραμμα Minecraft Education για 1.200 μαθητές των Σπάτων. Συμμετέχει επίσης, μαζί με τη Socialinnov, στα δωρεάν μαθήματα «Ψηφιακές Δεξιότητες 60+» του Δήμου.
Τι δεν ξέρουμε ακόμη
Κανένα από τα τρία έργα δεν έχει πει δημόσια τι ακριβώς θα τρέχει στους διακομιστές του, ούτε αν θα εκπαιδεύονται ή θα λειτουργούν εκεί μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης. Η Microsoft δεν έχει ανακοινώσει πότε θα λειτουργήσει το κέντρο των Σπάτων. Για το Olive δεν έχει δημοσιευτεί πόσο νερό θα καταναλώνει, ενώ για το έργο ΔΕΗ–DAMAC δεν έχει γίνει γνωστή η ημερομηνία συζήτησης στο ΣτΕ. Και η ανάθεση της μελέτης του Δήμου για το αν αντέχουν οι υποδομές δεν έχει αναρτηθεί ακόμη στη Διαύγεια. Θα επανέλθουμε όταν υπάρξουν απαντήσεις.
Πηγή: Υπουργείο Ανάπτυξης, 3η αναθεώρηση οικοδομικής άδειας κέντρου δεδομένων Microsoft, αρ. 2117185/21-09-2026 (Διαύγεια)· Αποκεντρωμένη Διοίκηση Αττικής, απόφαση έγκρισης περιβαλλοντικών όρων «Data Center Olive», αρ. πρωτ. 3635/19-01-2026 (Διαύγεια)· Δημοτικό Συμβούλιο Σπάτων–Αρτέμιδος, απόφαση 78/2026 (Διαύγεια 06/07/2026)· Microsoft, «Microsoft datacenters in Greece», Οκτώβριος 2025· IEA, «Energy and AI», 2025.
Φωτογραφία: Υπουργείο Ανάπτυξης / Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης (το εργοτάξιο της Microsoft στα Σπάτα, Ιανουάριος 2025).
